Мінакі | Страница 6 | Онлайн-библиотека


Выбрать главу

– На, малы, хлебані! – брудная рука працягнула.

Васілёк узяў ды хлебануў. Смак, знаёмы зь дзяцінства. Яны зноўку пераклалі палыну. Калі гэтыя падлы кладуць зашмат палыну, то лепш піць што-небудзь іншае. Толькі хіба вядома гэта адразу? А Пятро Ільіч, падавалася, увогуле гэтага не заўважаў. Ды й ня дзіўна, столькі год у сядле. Сьмярдзела ад яго, канечне, так… ну, кварталы за два напэўна, але вецер дзьмуў з Васілёвага боку. Ён перахопліваў пах бруднага тулава і зносіў прэч у восеньскія вуліцы. Хлопца гэта не засмучала. Ды і што яго магло засмуціць, усё нармалёва, што тут такога. Канечне, гэтаму сьвету наканавана памерці зусім не праз якую-небудзь тэхнагенную катастрофу, ці там ядзерную вайну і ўсялякую падобную шлаяноціну. Апошні чалавек памрэ ад недагледжанасьці ды адсутнасьці ўвагі. Ды няма розьніцы дзе – у рэспэктабельных апартамэнтах, бліжэйшых кустах, ці пад балконам панэльнай дзевяціпавярхоўкі. Куды больш важкім будзе тое, што сьмерць надыдзе ад вострага алкагольнага атручаньня ці ад перадазіроўкі, што натуральна ня проста так, а вынік зацягнутай дэпрэсіі. Менавіта той, што была выкліканая пагардаю ды безуважнасьцю. Але калі будзе паміраць апошні чалавек, ня будзе каму паспачуваць, хіба толькі тым цьмяным, няпэўным зданям, што праступаюць у падсьвядомасьці, ды калі іх не спыніць, з лёгкасьцю могуць выклікаць шызафрэнію. Вось тады ўжо дакладна нікому да гэтага справаў ня будзе.

– Ну дык гэтага, значыцца. Ляжу ў акопе… ды толькі вось так галаву павярнуў, каб паглядзець, што там у небе. А там, ведаеш, там варожыя самалёты лятуць ды кідаюць на нас бомбы. Ды крычаць усе так, што тыя дзікія зьвяры ў лесе. Ды выбухі з усіх бакоў. Во так во…

Ён прыхлябнуў яшчэ ды перадаў пляшку.

– Але не здавацца ж, на самой справе. Нельга, сорамна. Ну тут камандзір мне і кажа: “Давай, Пеця, валі гаўнюкоў! За горад наш, за чарнавокага сабаку з блакітнаю поўсьцю!” Ды ведаеш, малы, ён вось умеў гэта. Умеў камандзір у нас дух падняць.

Ведаеш, вось такі мужык быў! Мы пасьля яго з саслужыўцамі яшчэ доўга, суку, штыкамі коцалі, але мужык быў, дай бог кожнаму.

Толькі вось адзінае што: Пятро Ільіч пэрыядычна губляў думку, асабліва пасьля чарговага шоту, ці калі яго клікаў хтосьці са знаёмых, але што характэрна, лезьці ў іх з Васем “пэрсанальную гутарку” ён ім не дазваляў. Звонку гэта магло б выглядаць, быццам бы стары настаўнік тлумачыць свайму вучню вышэйшыя ісьціны. Канечне, усё магло быць, але не заўжды мела месца. Калі без перабольшаньняў, то гэта толькі сіняк ды дзяўбануты студэнцік-батан, настолькі наіўны, што вядзецца на ўсялякія нізкаякасныя казкі такога кшталту.

– Дык схапіў я, значыцца, сваю вінтоўку, перазарадзіў ды давай мачыць вылюдкаў. Пэўна, дзясяткаў зь пяць ужо заваліў, ды чую голас такі пяшчотны, мілагучны нешта сьпявае, азірнуўся – а ў акопе ўсе мёртвыя, ды толькі анёлы ў джынсавых куртках стаяць купкаю, машуць сваімі мячамі ды сьпяваюць. Інтэрнацыянал. Ды вось што, малы, я табе скажу. Зразумеў я тады, што ёсьць бог на сьвеце, ды быццам бы ўдвая больш у мяне сілы зьявілася. Ды стаў я страляць так трапна, што нават сам зьдзівіўся. Як ні стрэл – дык у галаву, і вораг непрытомны падае з крывавым месівам замест вачэй. Страляю. Ды разумею, што з вуснаў маіх тая ж песьня ліецца. І такая ўпэўненасьць мяне ў той момант ахапіла… што ня ведаю, як і апісаць. Адное – цуд!

Ён зрабіў яшчэ колькі глыткоў ды стрымана хмыкнуў.

– А пасьля, калі скончыліся патроны, выскачыў я з акопу ды валіў іх прыкладам. Адзін удар, ды насьмерць. Калі ж прыклад трэснуў ды зламаўся, дастаў я з нагруднае кішэні плякат Джымі Хэндрыкса, скруціў у трубачку, ды ім яшчэ тысячаў зь пяць насьмерць забіў… Вось такія вось цуды!

Што ёсьць праўда, а што ёсьць фантазія? Разьбірацца з пытаньнямі ў адпаведнасьці зь іх паступленьнем. Вырашаць ды разумець. Мільёны людзей выходзяць штодня на вуліцы гэтага горада, і паспрабуй вырашы, хто зь іх фантазія, а хто не. Ды і што ўвогуле азначае гэты крытэр. Няўжо гэта паказьнік вартасьці? Маўляў, гэта – станоўча, а гэта – ніяк, лухта. Толькі так, ці не, ды анічога пасярэдзіне. А калі фантазія падаецца больш натуральнай за адбітак падэшвы ў брудзе, больш бясспрэчнай, чым тысячы прамоваў, зьвернутых да цябе з адной толькі мэтай – даказаць, што гэты чалавек сапраўды існуе, сапраўды варты, калі не прыхільнасьці, то папросту ўвагі? Горад зданяў, ды паспрабуй вызначыць, хто ёсьць ты сярод усяго гэтага ліхалецьця. Дзе тваё месца ў гэтых календарах ды графіках, ва ўсіх гэтых маршрутах ды сэрыйных нумарох трамвайных квіткоў? Канечне, Васілёк, канечне… ты цалкам упэўнены ў тым, што хочаш сказаць, цалкам упэўнены ў сваіх перакананьнях, у сваіх спісаных нуднымі вершамі сшытках, поўных шматкроп’яў ды нявыказанага каханьня да таго, каго стоадсоткава няма сярод гэтых твараў. Можна пазнаваць іх штодня, але так аніколі і не перайсьці мяжы паміж ідэнтыфікацыяй і перамогай над бязьлікасьцю. Глыбіннай нявызначанасьцю самога сябе.

Ды тут на гэтай алеі, ад піўняку да самога пуцеправоду напрыканцы вуліцы, колькі іх тут кожны дзень. Ледзь жывыя, кульгавыя, са скурай, пакрытай незразумелай хваробаю, з вачыма – часам сарамлівымі, а часам настолькі нахабнымі, што пагардлівыя грамадзяне пачынаюць баяцца. Але ім, зрэшты, што не скажы, заўжды страшна. А тут на гэтых гнілых, брудных лавачках, спрабуючы не званітаваць тое, што толькі трапіла ў страўнік, зьмяшаныя з выпадковымі пасажырамі, яны ўсе, як адзін, верылі ў бога ды ў наканаванае ім царства нябёснае. За шматлікія пакуты ў зямным, суччым жыцьці. Але верыць імкнуцца ўсе. Ня так шмат ужо ў чалавека сілаў, каб быць настолькі адказным. Можна быць тысячу разоў упэўненым у сваёй рацыі, і разам з тым адчуваць поўную бязьзьвязнасьць усіх сваіх сэнсаў. Упэўненасьць – справа цалкам асабістая. У кожнага свая. А ў гэтых людзей?..

Пятро Ільіч зрабіў глыток, сумна паглядзеў на пустую пляшку ды растварыўся ў этэры… дзясяткаў радыёстанцыяў горада-героя. Сабраўшы сваё тулава ў жменю, юнак асьцярожна падняў яго ды пагрузіў у грамадзкі транспарт. Па дарозе трапляліся думкі пра літары, пра лічбы, лёсы ды зьвесткі пра месца разьліву. Рака цякла, роўная ды шырокая. Без аніякага намёку на хуткае абледзяненьне. Ніякіх прыкмет наступленьня халадоў. Хіба толькі выпарэньні на халодным шкле. Можа быць, верасень ужо сканчаўся, можа, сканчаўся і год, ды разам зь ім – і ўсе тыя намаганьні чалавека нарэшце адбыцца. Дзіўныя знакі выводзілі п’яныя пальцы ў мятым сшытку. Канечне, будзе няпроста іх зразумець, трэба паспрабаваць пісаць акуратней.

“ня трэба тут думаць, што мы адно жыцьцё на ўсіх жывем. Кожны сам сабе гаспадар…”

Жанчына з торбай, поўнай прадуктаў, заходзіць у сярэднія дзьверы ды неяк крыху вінавата, на першы погляд, азіраецца ў пошуках месца. Сёньня дзясятага ці дваццаць пятага? Васілёк заўважаў ды праводзіў паралелі, але ўсё больш праводзіў ды ўсё менш заўважаў. Усё гэта толькі часова. Усё часова.

Усім прыкладна зразумела, наколькі рэгулярна даводзіцца задавацца такімі пытаньнямі. Гэта наконт існаваньня сэнсу ўва ўсім гэтым усім. Дурныя пытаньні, бясспрэчна. Але хіба нам трэба праз гэта сумаваць? Толькі вось адно, што так часам хочацца. Як казаў адзін выдатны грузінскі хлопец: “Чэшыцца – дык пачашы!” Галоўнае, каб да крыві не разадраў. Натуральна, лухта. Сьмела, таварышы, наперад, ды ігнаруйма контру! Гэта так, адступленьне ні пра што. Проста вырвалася. Прабачце.

Неўзабаве надвор’е пачало псавацца. Яны ж казалі, што ўсё часова, і можна было нават не спадзявацца на памылковасьць прагнозаў. Максымум +5, але хіба гэта зьмяняе што-небудзь, акрамя дэкарацыяў? Усё за вялікімі, завешанымі белымі вэртыкальнымі жалюзі, вокнамі. Звонку ўжо сьцямнела, таму вуліцы бачна і не было.

Хо схілілася, каб прачытаць подпіс пад карцінай. Нечакана дробныя літары. Нечакана вялікія літары. Усё нечакана. Людзі стаялі ды тупілі, усьміхаліся палотнішчам. Ва ўсялякім разе выглядалі ўзрадавана, па-сьвяточнаму. Белы сьпінжак саксафаніста ў куце ля калёны так натхнёна выводзіў бясконцую Night In Tunisia, што на вочы старой бабулькі, супрацоўніцы галерэі, нагарнуліся сьлёзы. Такія пачуцьці!.. Хо спадабалася гэтая мэлёдыя, прыйшлася да настрою, можна было сказаць, што “ў тэму, як у вену”. Але яна такога ня скажа. Калі яшчэ зрабіць выяву троху ярчэйшай, то бліскучая медзь зарэфлексуе, а бабулька цэлы тыдзень будзе напяваць пад нос. Менавіта так.

6